About UsDisclaimerLinksSubscribe The Gosem

Error
  • JUser::_load: Unable to load user with id: 69
  • XML Parsing Error at 1:252. Error 4: not well-formed (invalid token)
Sunday, 04 September 2011 12:22

Manipur sung’a district thah thah kithum be-jing

Written by 

Imphal, Lhalam 3 (Newmai News Network):

District thah kithum ho lah a tuni nikho chun a thah khat a hung um doh be kit tan ahi. Tongjei Marin District Demand Committee (TMDDC) in jong ama ho chenna in a hopsung atum a kipoh ding tithu ahin podoh kit tauve. Athahbeh a kithum district thah in a toh khah district ho chu ahileh Churachandpur, Tamenglong, Jiribam chuleh Senapati ahi.

Hiche thil kithum hi Sadar Hills Districthood Demand Committee (SHDDC), in Sadar Hills district pilhin sah na ding’a sorkar kom’a ngehna anei chu achelhah thei lou vang’a ngehna hi kinei ahi. Hiche SHDDC ho kiphin hin gam sung nasa tah in a tong khan ahi, ajeh chu national highway 39 leh 53 teni a gari a che thei talou jeh ahi. SHDDC in kiphin na aneikal nikho 34 a lhing tan, bouina jeh in che leh vale a um thei tah lou tolhon’in Manipur toh state dang ho akivil tothei tapon ahi.

Tongjei Marin District Demand Committee (TMDDC) lamkai Abon Kamei in tunia thuso miho Manipur press club mun’a ahet sah na a, Lhamul (July) nisim 11, 1998 nikho chun Manipur chief Mminister kom’a Tongjei Marin Districtsemdohna ding’a memorandum ana peh u ahi dan jong a phong doh in ahi. Lhajing (August) nisim 30, 2011 nikho nin jong chun Chief minister pan memorandum kipe chu avella gah nung gel doh sah na ding’a kipe ahi dan jong aseiben ahi.

Hiche district ki thum toh kilhon a hi Manipur a district thah kithum hi a 5th lhinna ahitai. Hiche district thah kithum hochu -Tongjei Marin, Phungyar, Sadar Hills, Jiribam leh Tengnoupal ahi. Hiche district thah hin 952 sq.km sung ahop in, Sahlam (North) a Tamenglong district’s sunga Lukhambi chan ahoup in,  Lhanglam (South) a  Churanchandpur district’s Tuangtu leh Tuiphai (Thanlon-Nungsei Kolhen Chothe Munpi of Henglep subdivision)chan ahoup in, Solam (East) a Senapati district’s Sadar Hills’ New Keithelmanbi leh Chini-Inkhol chuleh lhumlam (West) a Imphal East’s Jiribam’s Gularthol leh Tousem subdivision’s Kaiphundai chan ahoup in ahi. Hiche district thah kingehna sung hin kho 150 ahop in, hiche district thah hin Manipur a gam akhang toulou pen jong ahop tha in ahi tin  Abon Kamei chun asei jin ahi.

 Aman aseibena achun, hiche district thah sung’a hin mihem lakh khat tobang a cheng uvin, Nam chom chom acheng holah ahin-  Aimol, Gangte, Chiru, Baite, Meitei, Bihari, Bengali, Neihsel, Haokip, Kipgen, Paite, Zou, Sitlhou, Singsit, Samte, Simte, Vaiphei, Singson, Kharam, Khasi, Hmar, Kom, Nepali, Zeliangrong Zemei, Liangmai, Tongmei, Puimei ahiuve ati.

Tu khang’a sorkar in donse lou vin koi jong leu, donda thei ahi lou dan u asei jin ahi, ajehchu hiche gam mi te hi lengte khang laija pat a kingailu tah a cheng khom  u ahin, neh leh chah  jong silchar a pat a hiche gamsung’a pat a hi ana ki polut ji ahi dan jong asei jin ahi.

1704 A.D khang laija  lengpa Charairongba  chu brindavan Uttar Pradesh mun a lai hou ding’a ache ding’a  a chu Maring hon Tongjei Marin a pat silchar gei ana put gal kai u ahi. Aman aseibena  a lengpa Bhagya Chandra leh Gambir Singh khang laija jong chu Tongjei Marin leh akimvel a miho in lengpa apom nau leh a tosot u vetsah na in sepai a jong mi tampi ana pang uva ahinkho u akiphal dan u leh ahangsan dan u tu khang geijin akisei nalaiye atin ahi.

Kamei in hichan gei ja lengho chuleh gamsung huh nading’a mipi te ana kiphal vang uvin tu khang’in sorkar in hiche gamsung’a cheng mipite hi donse in jong anei nom poi, chuleh lengte khanglaija hiche gam sung ana minphat na hohi suhmil thei hoi ahi poi tin jong aseiyin ahi.

Solkar in epi bola khantouna ema cha agamsung’a apoh lutlou ham?? Kijenna lou-inn ho a jong doctor ho leh nurse ho koima office kai jong a um pon, numei hon nao anei teng leh a thi jong tampi a um tai ajeh chu lou le ai them koima a um lou jeh ahi chuleh gul in a chuh akon mihem sang tampi jong kumseh in a thi jing’e atin ahi. Aman aseibena achun, gari lhunthei na lampi jong a um pon kho khat leh kho kaht e che di leh ni 3 ni 4 keng a che ngai ahi. Themjil na ding school jong emacha a um poi atin ahi.

Kamei in aseibena achun, hiche gamsung khan tou nading’a hin hiche gamsung hi a tum beh a district pilhing hisah tai lou chu lampi dang a um poi ati. Hiche tolhon’a sorkar in ngansena anei hohin district thah hop nading’a gamgi asem teng uleh hiche district jong hi a suhmil lou diuvin temna aneiyin ahi.

 

 

 

Post comment here